Zeg je u of je tijdens het tolken?

Er is geen vaste regel, en 'altijd u' klopt in elk geval niet: in NAATI's eigen Nederlandse oefendialogen komt 'u' als aanspreekvorm niet voor en 'je' wel, ook van de cliënt naar de professional. Spiegel de spreker en blijf binnen één dialoog consistent. Het wisselen is het echte risico, want het juiste formaliteitsniveau valt onder quality of language.

In welke taal maak je je notities?

In de taal waarin je het snelst schrijft, en mengen mag. Veel mensen noteren in het Engels omdat de woorden korter zijn, en dat is prima: je notitie wordt niet beoordeeld. Getallen en instellingsnamen schrijf je wel altijd op zoals ze klonken.

Hoe onthoud je getallen en datums tijdens het tolken?

Niet onthouden, opschrijven, in cijfers, terwijl het segment nog loopt. Let daarbij op twee Nederlandse eigenaardigheden: de punt en de komma staan omgekeerd ten opzichte van het Engels, en 'half vier' is 3.30 en niet 4.30. Bij een datum als 6/9 is het veiliger om de maand uit te schrijven in je notitie.

Waar vind je gratis Nederlandstalig oefenmateriaal?

Bij NAATI zelf: vier Nederlandse oefendialogen met geluid, over onderwijs, werk, geldzaken en sociale voorzieningen, te vinden bij NAATI's oefenmateriaal per taal. Daarnaast geeft Lingo Copilot CCL één volledig proefexamen en één oefensessie gratis, met beoordeling per segment. Nederlandstalige oefendialogen op video bestaan nog niet.

Wat doe je als je een woord niet weet?

Omschrijven, en doorgaan. Zwijgen kost punten als omission (weglating) en iets verzinnen als distortion (betekenisverdraaiing), terwijl een omschrijving de informatie gewoon overbrengt. Gaat het om een Australische instellingsnaam, laat die dan staan zoals hij klonk; NAATI's taalbeleid staat beperkt gebruik van gangbare Engelse woorden in het Nederlands uitdrukkelijk toe.

Hoeveel tijd kost de voorbereiding?

Dat laat zich niet in weken uitdrukken, maar in het aantal keren dat je jezelf hebt opgenomen en teruggeluisterd. Het schema op deze pagina gaat uit van zes weken bij twee à drie sessies per week, en dat is een kader, geen norm. Wie alleen woordenlijsten doorneemt, is met drie maanden nog niet klaar.

Tellen grammaticafouten mee in de beoordeling?

Ze kunnen punten kosten, maar foutloos Nederlands wordt niet verlangd. Zinsbouw, natuurlijk taalgebruik, uitspraak en het formaliteitsniveau vallen onder quality of language; je accent wordt niet beoordeeld. Verandert de fout de betekenis, dan raakt het accuracy, en dat weegt zwaarder: 'hij heeft het contract niet opgezegd' en 'hij heeft het contract niet gezegd' schelen één lettergreep en een heel gesprek.

Hoe oefen je als Vlaming met Nederlands-Nederlands materiaal?

Gewoon gebruiken, en per term je eigen variant kiezen. NAATI's taalbeleid noemt het Vlaams uitdrukkelijk een dialect van het Nederlands waarmee examinatoren rekening houden, dus waarborg naast borg en mutualiteit naast zorgverzekeraar zijn geen fout. Wat wel opvalt, is binnen één dialoog van het ene register in het andere schuiven. Zet je variant per domein op papier voordat je begint.

Oefenen voor de NAATI CCL test met notitietechniek

Op deze pagina

Waarom juist de datum en de ontkenning wegvallen
De basis van notitietechniek
Twee uitgewerkte notities
Waar Nederlandstaligen op vastlopen, en wat je eraan oefent
Wat je doet als je midden in een segment vastloopt
Het gratis Nederlandse oefenmateriaal van NAATI
Een oefenplan van zes weken
Zo gebruik je de voorbereidingsvideo's
De laatste week voor de testdag
Veelgestelde vragen

Waarom juist de datum en de ontkenning wegvallen

In één segment bij de huisarts passen moeiteloos vier gegevens: een verwijzing naar de specialist, eerst bloedprikken, nuchter blijven vanaf tien uur 's avonds, en over twee weken terugkomen. Wie meeluistert, begrijpt alle vier. Wie tolkt, zegt er meestal drie.

Dat vierde gegeven verdwijnt niet omdat het moeilijk was, maar omdat je intussen ook moest praten. Luisteren, vasthouden, noteren en formuleren gebeuren tegelijk, en het is altijd hetzelfde soort informatie dat het aflegt: een getal, een datum, een voorwaarde, een ontkenning. Precies de dingen waar bij de beoordeling punten op af gaan. Op je accent gaat er niets af.

Oefenen betekent daarom niet: meer Nederlands lezen. Het betekent: jezelf opnemen terwijl je hardop tolkt, en dat terugluisteren tot je je eigen patroon kent. Iedereen laat iets specifieks vallen. De een slikt de laatste bijzin in, de ander verliest bedragen, de derde vat samen zodra het gesprek voorspelbaar wordt. Je kunt pas gericht oefenen als je weet welke van de drie jij bent.

De basis van notitietechniek

Een notitie is een geheugensteun, geen transcript. Je schrijft niet de zin op maar het skelet ervan, en wie tijdens het hele segment zit te pennen, luistert niet meer. Een stuk of tien tekens per segment is vaak al genoeg. Vier dingen komen altijd op papier, de rest haal je uit je hoofd.

Getallen en eenheden, meteen in cijfers: 12 mnd, 4 wk, 600 dollar, 9-11 uur. Een gehoord bedrag is achteraf niet te reconstrueren, een opgeschreven bedrag wel.
Ontkenningen, met een eigen teken: een grote X voor het woord. Tussen 'de uitkering start' en 'de uitkering start niet' zit op papier maar één streepje verschil, en in de beoordeling een compleet verdraaide betekenis.
Opsommingen onder elkaar, niet achter elkaar. Drie documenten zijn drie regels; horizontaal opgeschreven lopen ze bij het teruglezen in elkaar over.
Eigennamen en instellingsnamen in het Engels, zoals ze klonken: Centrelink, Medicare, Fair Work, Dandenong. Ze blijven ook in je Nederlandse zin Engels, dus vertaal ze niet alvast in je notitie.

Verder werk je met vaste afkortingen en tekens, en die bedenk je niet tijdens de test. Maak een lijstje dat je niet meer wijzigt: hc = huurcontract, vw = verwijzing, er = eigen risico, → = daarna of dus, X = niet, ✓ = al gedaan, ? = de vraag van de cliënt. In welke taal je noteert maakt niet uit en mengen mag; je notitie wordt niet beoordeeld. Veel mensen schrijven sneller in het Engels, simpelweg omdat de woorden korter zijn.

Twee dingen zijn typisch Nederlands. Samenstellingen worden lang (arbeidsongeschiktheidsuitkering, ziektekostenverzekeraar), dus noteer de stam en niet het woord. En het werkwoord komt in je Nederlandse zin pas laat, terwijl het Engelse segment het meteen geeft: zet in je notitie het scheidbare deel er direct achter, anders is 'zeggen' straks wat 'opzeggen' had moeten zijn.

Twee uitgewerkte notities

Eerst de richting Engels naar Nederlands. Een medewerker van het ziekenhuis zegt: 'The specialist can see you on the twelfth of March, but you will need a new referral from your GP first, and the blood test has to be done before that appointment.' Dat zijn ruim dertig woorden. Drie regels notitie zijn genoeg.

spec 12/3
X zonder nieuwe vw huisarts
bloed VOOR afspr

De datum staat in cijfers, want die is niet te onthouden naast de rest. De X draagt de voorwaarde: zonder nieuwe verwijzing geen afspraak. En het hoofdletterwoord VOOR is de volgorde, het enige stukje betekenis dat een luisteraar echt nodig heeft. In het Nederlands wordt dat: 'De specialist kan je op twaalf maart zien, maar je hebt eerst een nieuwe verwijzing van je huisarts nodig, en het bloedonderzoek moet vóór die afspraak gebeuren.' Onder tijdsdruk sneuvelt meestal het woord 'nieuwe', en daarmee de hele reden van het gesprek.

De andere richting werkt hetzelfde. Nederlands segment uit een huurgesprek: 'Ik heb de borg drie weken geleden overgemaakt, maar ik heb het opnamerapport nooit gekregen, en nu zegt de verhuurder dat de schade aan de keukendeur van mij is.' De notitie: 'borg ✓ 3 wk | X opnamerapport | verh: schade keukendeur = ik'. In het Engels: 'I paid the bond three weeks ago, but I never received the condition report, and now the landlord says the damage to the kitchen door is mine.' Let op 'nooit': wie daar 'not yet' van maakt, verandert een klacht in een mededeling, en dat is een distortion (betekenisverdraaiing), niet een stijlverschil.

Merk op dat 'borg' en 'opnamerapport' in je notitie gewoon Nederlands mogen blijven staan, terwijl ze in je Engelse antwoord bond en condition report worden. De notitie dient jou, niet de examinator.

Waar Nederlandstaligen op vastlopen, en wat je eraan oefent

Vijf terugkerende problemen, elk met een oefening die in twintig minuten past. Doe ze hardop; in je hoofd gaat alles goed.

Zinsbouw en het scheidbare deel. Uit het Engels tolkend houd je gemakkelijk de Engelse volgorde aan, of je laat het scheidbare deel aan het eind wegvallen. Oefening: neem tien Engelse zinnen met een voorwaarde of een bijzin op, tolk ze hardop, en luister alleen naar het einde van je eigen zinnen. Daar hoort het werkwoord thuis en daar valt het weg.
Te veel Engels in je Nederlandse antwoord. NAATI staat beperkt gebruik van gangbare Engelse woorden toe, maar 'limited' is het sleutelwoord; een antwoord dat half Engels blijft, kan punten kosten onder quality of language. Oefening: luister een eigen opname terug en turf elk Engels woord. Onderstreep de instellingsnamen, die blijven, en zoek voor de rest het Nederlandse woord.
Getallen, bedragen, datums en tijden. Oefening: laat iemand je vijf minuten per dag getallen dicteren, in beide richtingen, met bedragen en datums ertussen. Een 6/9 die je als 9 juni tolkt is geen slordigheid, en 'half vier' wordt in het Engels 3.30 en niet 4.30.
De Vlaamse en de Nederlandse variant door elkaar. Kies voor je borg of je waarborg, je zorgverzekeraar of je mutualiteit, en houd dat vol binnen een dialoog. NAATI's examinatoren houden rekening met beide, maar wisselen valt op. Oefening: neem per domein tien termen en schrijf achter elke term jouw variant op.
U of je, en het wisselen daartussen. Er is geen regel die voorschrijft dat het altijd u moet zijn; spiegel wat de spreker doet en blijf binnen een dialoog consistent. Oefening: luister een opname terug met alleen die vraag in je hoofd, en markeer het moment waarop je omschakelt. Dat moment is hoorbaar.

Wat je doet als je midden in een segment vastloopt

Het segment komt niet terug en de opname loopt door, ook terwijl jij naar een woord zoekt. Beslis die dingen van tevoren, want tijdens de test beslis je niets meer.

Loopt er een woord vast, ga dan door tot het eind van het segment. Opnieuw beginnen kost je twee keer: je tijd en je punten onder quality of delivery.
Ken je het woord niet, omschrijf het dan. Zwijgen is een omission (weglating) en gokken is een distortion; een iets omslachtiger omschrijving die de informatie overbrengt, is de goedkoopste van de drie.
Leg niets uit wat de spreker niet zei. 'Wat hij eigenlijk bedoelt is' is een addition, hoe behulpzaam het ook klinkt.
Laat niets weg omdat je twijfelt. Een halve zin die klopt, is meer waard dan een stilte.
Zeg het einde van je zin net zo hard als het begin. In de laatste bijzin zit meestal de voorwaarde of de deadline.
Bewaar je ene herhaling per dialoog voor een segment vol getallen, en gebruik hem niet meteen bij het eerste segment dat wat tegenvalt.

Je geheugen wordt niet beter van steeds langere stukken onthouden, maar van steeds dezelfde vier vragen stellen: wie, wat, wanneer, hoeveel. De rest van de zin bouw je met je moedertaal wel op. Een verloren datum bouwt niemand terug.

Het gratis Nederlandse oefenmateriaal van NAATI

NAATI publiceert zelf Nederlandstalig oefenmateriaal, en daar begin je. Het staat bij NAATI's oefenmateriaal per taal: vier complete oefendialogen met geluidsbestanden, over onderwijs, werk, geldzaken en sociale voorzieningen. In de pdf staat per regel hoeveel woorden het segment telt, zodat je ziet hoe lang vijfendertig woorden werkelijk zijn.

Zet de pdf weg en speel alleen het geluid af. Wie meeleest, oefent lezen.
Neem jezelf op met je telefoon terwijl je segment voor segment tolkt. Zonder opname is er geen feedback, en in je hoofd gaat elke tolkbeurt goed.
Pak daarna pas de pdf erbij en streep aan wat er in jouw versie ontbrak. Meestal is dat een getal, een naam of een ontkenning.
Doe dezelfde dialoog een week later opnieuw, nu zonder notities. Het verschil laat zien wat je notitie eigenlijk voor je doet.

Let bij dat materiaal ook op de aanspreekvorm: in NAATI's Nederlandse dialogen spreken mensen elkaar met 'je' aan, ook een cliënt tegen een professional. Dat is geen fout in het materiaal, het is het register van een alledaags Australisch gesprek. Vier dialogen zijn natuurlijk snel op; daarna heb je materiaal nodig dat je kunt blijven herhalen.

Een oefenplan van zes weken

Een verplichte duur bestaat niet, en weken zijn ook niet de goede eenheid: het aantal opgenomen en teruggeluisterde segmenten telt. Het schema hieronder gaat uit van twee à drie keer per week, twintig tot dertig minuten per keer, altijd hardop.

Week 1, meten. Tolk één hele dialoog zonder notities en luister terug. Schrijf op wat er wegviel: getal, naam, ontkenning of een hele bijzin. Die lijst bepaalt de rest van je weken.
Week 2, je notatiesysteem. Leg je afkortingen en je ontkenningsteken vast en verander ze daarna niet meer. Eén segment per dag, rustig, met alle aandacht voor de notitie.
Week 3, je zwakke richting. Ben je pas uit Nederland of België vertrokken, oefen dan Nederlands naar Engels: bond, bulk billing, superannuation, Fair Work. Ben je in Australië opgegroeid, dan de andere kant op: huurcontract, opzegtermijn, verwijzing, eigen risico, bezwaar maken.
Week 4, de domeinen. Zorg, recht, wonen, werk, verzekeringen, onderwijs, geldzaken: minstens twee dialogen per domein. De twee dialogen op de testdag kunnen uit tien domeinen komen, dus smal oefenen is een gok.
Week 5, op tempo. Een volledig proefexamen met twee dialogen achter elkaar, zonder onderbreken, het liefst op het tijdstip waarop jouw test staat gepland. Vanuit Europa is dat vaak 's nachts, en moe tolken oefen je maar beter een keer van tevoren.
Week 6, techniek en rust. Apparatuur testen, stille kamer regelen, elke dag één dialoog hardop. Nieuw materiaal begin je deze week niet meer.

Vallen er aan het eind van week zes nog steeds datums, bedragen en ontkenningen uit je opnames, stel het boeken dan uit. Dat is geen gebrek aan talent maar een kwestie van aantallen: je hebt er nog niet genoeg gedaan. Denk aan de ondergrens van 29 punten per dialoog, waardoor één zwakke dialoog de hele uitslag meesleept.

In een gratis proefexamen krijg je twee dialogen in het formaat van de test, en na je opname zie je per segment waar de informatie is weggelopen.

Doe een gratis proefexamen

Zo gebruik je de voorbereidingsvideo's

Op ons YouTube-kanaal staat een gratis serie over de voorbereiding op de NAATI CCL. Die video's zijn Engelstalig en er staan geen Nederlandse oefendialogen tussen; ze gaan over het verloop van de test, over de Australische begrippen die in elk domein terugkomen, en over notities maken terwijl je luistert. Voor het tolken zelf heb je Nederlands materiaal nodig, maar voor het begrijpen van de opdracht werken ze prima.

Kijk ze één keer door voordat je begint te oefenen, zodat je weet waar de beoordeling naar kijkt.
Kijk de aflevering over notities nog een keer terug nadat je je eerste eigen opname hebt beluisterd. Pas dan zie je wat er in jouw notities ontbreekt.
Gebruik ze niet als vervanging van hardop oefenen. Naar tolken kijken is net zoiets als naar zwemmen kijken.

NAATI CCL-voorbereidingsvideo's (Engels)

Nieuwste video's

Bekijk op YouTube

De laatste week voor de testdag

De test is online en met toezicht op afstand, dus de techniek is jouw deel van het werk. Het meeste daarvan regel je een week van tevoren, niet op de ochtend zelf.

Oefen de laatste week met luidsprekers in plaats van met een koptelefoon, want een koptelefoon of headset staat niet op NAATI's apparatuurlijst. Je eigen stem klinkt daardoor anders dan je gewend bent.
Doe minstens één oefensessie op het tijdstip van je test, met dezelfde computer, in dezelfde kamer.
Regel de kamer: deur dicht, telefoon stil, huisgenoten ingelicht. Achtergrondgeluid komt mee op de opname.
Leg pen en papier klaar zoals NAATI's kandidaatinstructies dat toestaan, en oefen met precies dat.
Neem de dag voor de test geen nieuwe woordenlijst door. Eén dialoog hardop is een betere warming-up dan honderd termen.

En op de dag zelf: begin je eerste segment rustig. De eerste zin bepaalt het tempo van de rest, en te snel starten is de kortste weg naar een zin die halverwege vastloopt.

Oefenen voor de NAATI CCL test met notities en opnames